Scheiden en belastingen
Uit elkaar gaan is al ingewikkeld genoeg. Ik help je met een correcte aangifte inkomstenbelasting en praktische fiscale keuzes, zodat je niet achteraf schrikt van bijbetalen, gemiste aftrek of gedoe rond de eigen woning.
Wat moet je regelen
Onderstaande checklist is praktisch. Daarna kan ik je aangifte (of jouw deel) correct en efficiënt uitwerken.
Basis
- Adreswijziging: zorg dat de inschrijving bij de gemeente klopt.
- Check of je ex nog je fiscale partner is en of je in dat jaar nog samen aangifte mag doen.
- Leg afspraken vast, maar onthoud dat je aangifte uitgaat van wat er feitelijk is gebeurd.
Eigen woning en hypotheek
- Wie blijft wonen, wie vertrekt en wanneer is de woning verlaten.
- Wie betaalt welke hypotheekrente en is er een onderhoudsverplichting.
- Verkoop, uitkoop, overwaarde of restschuld en de gevolgen voor de bijleenregeling.
Alimentatie en afspraken
- Partneralimentatie: wat is betaald en ontvangen.
- Nihilbeding: kan gevolgen hebben voor aftrekbaarheid van rente als alimentatie.
- Afspraak over hypotheekrente en woongenot: leg dit schriftelijk vast.
Toeslagen en voorlopige aanslag
- Check toeslagen en geef wijzigingen door als je situatie verandert.
- Wijzig je voorlopige aanslag zodra je financiële situatie duidelijk is.
De belangrijkste vragen, helder uitgelegd
Dit zijn de punten waar het in de praktijk het vaakst misgaat bij de aangifte na een scheiding.
Volgens de Belastingdienst hangt dit af van je situatie. Bij huwelijk of geregistreerd partnerschap eindigt fiscaal partnerschap pas als je een verzoek tot scheiding (of ontbinding) hebt ingediend én je niet meer op hetzelfde adres staat ingeschreven. Woonde je samen, dan eindigt het zodra jullie niet meer op hetzelfde adres staan ingeschreven.
Bron: Belastingdienst over fiscaal partnerschap bij uit elkaar gaan. Lees bij de Belastingdienst
Je mag in het jaar waarin jullie uit elkaar gaan in veel gevallen nog samen aangifte doen. Je kunt er ook voor kiezen om dat jaar als fiscale partners te blijven gelden, zodat je inkomsten en aftrekposten kunt verdelen. De verdeling mag vrij zijn zolang het totaal 100% is.
- Een optimale verdeling kan het gezamenlijke belastingvoordeel vergroten.
- De verdeling kan er wel toe leiden dat één van jullie terugkrijgt en de ander moet betalen. Dat is een rekenkundig effect van verdelen, niet per se een probleem.
Bron: Belastingdienst over samen of apart aangifte doen. Lees bij de Belastingdienst
Doe je samen aangifte, dan krijgen jullie allebei een eigen aanslag en ben je zelf verantwoordelijk voor het betalen van je eigen aanslag. Bij een teruggaaf zie je in de aangifte bij verdelen wie wat terugkrijgt.
Bron: Belastingdienst over betalen en terugkrijgen bij samen aangifte doen. Lees bij de Belastingdienst
Eigen woning, verkoop of uitkopen
De eigen woning is bij scheidingen vaak de grootste fiscale valkuil. De Belastingdienst beschrijft onder meer de 2-jaarstermijn na vertrek, de verdeling van hypotheekrente en het eigenwoningforfait, en wanneer betalingen als partneralimentatie of als regresvordering kunnen spelen.
Als jullie de woning verkopen
- Er is overwaarde of restschuld. Die wordt verdeeld volgens jullie eigendomsverhouding.
- Koop je binnen 3 jaar weer een woning, dan kan de bijleenregeling een rol spelen als je je overwaarde niet gebruikt.
- Bij restschuld uit verkoop in een specifieke periode kan renteaftrek onder voorwaarden mogelijk zijn.
Als één van jullie de ander uitkoopt
- De waarde in het economisch verkeer (bijvoorbeeld taxatie) is een belangrijk uitgangspunt.
- Koop je het aandeel over, dan gelden voor jouw financiering de normale regels voor hypotheekrenteaftrek.
- Let op bij aflossingsvrij: voor nieuwe leningdelen kunnen andere regels gelden.
- Bij spaar- of beleggingshypotheek kan een kapitaalverzekering eigen woning meespelen.
De 2-jaarstermijn na vertrek uit de woning
Verlaat je de woning en blijft je ex er wonen, dan geldt volgens de Belastingdienst vaak dat je jouw deel nog maximaal 2 jaar als eigen woning kunt behandelen. Na die termijn is jouw aandeel doorgaans geen eigen woning meer: de hypotheekrente is dan niet meer aftrekbaar en je geeft jouw deel van de waarde en schuld aan in box 3.
- Ook het eigenwoningforfait geef je aan voor het deel waarvan je eigenaar bent.
- Betaal je rente voor je ex op basis van een onderhoudsverplichting, dan kan dat (deel) als partneralimentatie worden behandeld, met een corresponderende ontvangst bij je ex.
- Betaal je zonder onderhoudsverplichting voor de ander, dan kan er sprake zijn van een regresvordering die je in box 3 opneemt.
Samen eigenaar blijven terwijl één van jullie in de woning blijft wonen, zonder uitkoop of duidelijke afspraken. Dan heb je vaak maar recht op aftrek van jouw eigendeel, en na verloop van tijd kan een deel verschuiven naar box 3. Dit kan financieel ongunstig uitpakken. Laat dit op tijd doorrekenen en leg afspraken goed vast.
Waarom ik hier extra scherp op ben
In vakliteratuur van het Register Belastingadviseurs wordt ook benadrukt dat zolang je het hele jaar fiscaal partner bent, je de gezamenlijke inkomsten uit de eigen woning kunt toerekenen, ongeacht hoe jullie onderling de betalingen hebben geregeld. Zodra je geen fiscale partners meer bent, wordt het drukkend betalen en de kwalificatie als alimentatie juist belangrijk.
Bron: Het Register (RB), nummer 1, februari 2023, over toerekening en aandachtspunten rond eigen woning en (partner)alimentatie.
Toeslagen, voorlopige aanslag en verdelingen
Toeslagen
Uit elkaar gaan kan direct invloed hebben op toeslagen. De Belastingdienst Toeslagen geeft aan welke stappen je moet zetten en wanneer je wijzigingen moet doorgeven.
- Geef wijzigingen door als je situatie verandert, bijvoorbeeld door verhuizing of het beëindigen van partnerschap.
- Check of je nog toeslagpartner bent en wat dat betekent voor aanvragen of terugbetalen.
Voorlopige aanslag
Als je uit elkaar gaat, verandert je financiële situatie. De Belastingdienst adviseert om je voorlopige aanslag te wijzigen zodra je situatie duidelijk is, zodat je niet te veel of te weinig betaalt en achteraf minder hoeft te corrigeren.
- Wijzig op tijd om bijbetalen of terugbetalen te beperken.
- Ik kan dit ook voor je verzorgen als onderdeel van de totale begeleiding.
Verdelen van spaargeld en bezittingen
Bij het verdelen van spaargeld, schulden en spullen is het belangrijk om ook naar de fiscale gevolgen te kijken, bijvoorbeeld wat je in je aangifte moet opnemen en hoe je het vermogen verwerkt als je nog wel of niet als fiscale partners aangifte doet.
- Doe je als fiscale partners aangifte, dan kun je spaargeld gunstig verdelen binnen de aangifte.
- Doe je niet als fiscale partners aangifte, dan geef je je eigen spaargeld aan en het deel dat volgens de regels bij jou hoort.
Pensioen of lijfrente
De verdeling van pensioen of lijfrente is vaak een aparte stap in het scheidingstraject. Als je hier keuzes maakt, is het verstandig om direct te beoordelen wat dit betekent voor je fiscale positie en je aangifte.
- Leg afspraken duidelijk vast.
- Ik help je vertalen van afspraken naar de juiste verwerking in de aangifte.
Wil je dat ik je help met de aangifte en de fiscale keuzes rond je scheiding?
Neem contact op via het formulierIk werk efficiënt en volledig online, op afspraak. Aan werkzaamheden zijn kosten verbonden (richttarief € 50 per uur exclusief btw). Voor kosteloze hulp kun je contact opnemen met de Belastingdienst. Bekijk ook tarieven of de kostencalculator.